Vijf wandelroutes per provincie: waar je naartoe kunt

In het vorige artikel over wandelen ging het over opbouwen, schoenen en samen lopen. Dit is het vervolg: waar je naartoe kunt. Vijf gebieden per provincie, met voor elk gebied de lengte van de rondes die er uitgezet zijn en waar je op moet letten.

Twee dingen vooraf. Ten eerste: bijna overal zijn meerdere rondes uitgezet, meestal van vijf tot twaalf kilometer, soms met een kortere variant. Begin met de kortste — je kunt altijd een rondje toevoegen, maar niet aftrekken als je al halverwege bent. Ten tweede: controleer de route vlak voor vertrek op de site van de beheerder. Paden worden omgelegd, bruggetjes gaan dicht en weilanden zijn soms tijdelijk afgesloten voor het vee.

Groningen

• Westerwolde bij Ter Apel. Beekdalen, oude eikenlanen en het klooster als startpunt. Rustig, weinig hoogteverschil, goede paden.
• Nationaal Park Lauwersmeer. Wijds en open, met vogelkijkhutten onderweg. Neem iets tegen de wind mee, beschutting is er nauwelijks.
• Reitdiepgebied bij Ezinge. Wierden, dijken en kerkjes. Het vlakste wandelen van Nederland, met uitzicht tot de horizon.
• Landgoed Nienoord bij Leek. Kleine rondes over een landgoed, met bankjes en een theehuis. Geschikt als je nog aan het opbouwen bent.
• De waddenkust bij Noordpolderzijl. Over de zeedijk, met het kleinste haventje van Nederland als keerpunt.

Friesland

• Nationaal Park De Alde Feanen. Veenweide, riet en water. Veel vlonderpaden; bij natte periodes kunnen die glad zijn.
• Gaasterland. Bos, klif en uitzicht over het IJsselmeer. Het enige Friese gebied met noemenswaardige hoogteverschillen.
• Landgoederen bij Beetsterzwaag en Olterterp. Oude lanen, beukenbossen en een goed verzorgd padennetwerk.
• Schiermonnikoog. Autovrij, dus een dag lopen zonder één kruising. Reken de boottijden ruim.
• Het Elfstedenpad in etappes. Loop één etappe tussen twee stadjes en neem de bus terug.

Drenthe

• Nationaal Park Dwingelderveld. Het grootste natte heideveld van West-Europa. Brede, stevige paden en veel bankjes.
• Nationaal Park Drentsche Aa. Beekdal met essen en oude houtwallen. Voor veel wandelaars het mooiste gebied van het land.
• De Hondsrug bij Borger. Hunebedden onderweg, bos en zandpaden. Leuk met kleinkinderen erbij.
• Holtingerveld bij Havelte. Heide, jeneverbesstruiken en uitzichtheuvels.
• Bargerveen bij Nieuw-Schoonebeek. Hoogveen, bijzondere vogels, weinig schaduw.

Overijssel

• Nationaal Park Weerribben-Wieden. Varen en wandelen laten zich hier combineren. Let op: veel smalle paden langs het water.
• Nationaal Park Sallandse Heuvelrug. Heide met uitzicht, maar wel klimmen. Kies de laagste route als je dat liever vermijdt.
• Landgoed Twickel bij Delden. Een van de best onderhouden landgoederen van Nederland, met rondes in meerdere lengtes.
• Het Vechtdal bij Dalfsen en Junne. Rivierduinen, kronkelende rivier, veel schaduw.
• Het Lutterzand bij De Lutte. Grillige dennen langs de Dinkel, afwisselend en nergens zwaar.

Flevoland

• Oostvaardersplassen. Grote grazers op afstand, vogelkijkhutten en kaarsrechte paden.
• Horsterwold bij Zeewolde. Het grootste loofbos van West-Europa, met vlakke, brede paden.
• Waterloopbos bij Marknesse. Oude waterbouwkundige modellen in het bos. Een wandeling met iets te zien én te lezen.
• Schokland en omgeving. Werelderfgoed op een voormalig eiland, met weids uitzicht.
• Voorsterbos. Een van de oudste bossen van de polder, aangenaam op een warme dag.

Gelderland

• Nationaal Park Veluwezoom. De Posbank, met uitzicht dat je in Nederland niet verwacht. Wel stevig klimmen.
• Nationaal Park De Hoge Veluwe. Zand, heide en bos, met het museum als pauzeplek. Entree betalen.
• Klompenpaden in de Achterhoek en de Betuwe. Korte rondes over boerenland, met klaphekjes. Honden zijn er meestal niet welkom vanwege het vee.
• Millingerwaard en de Ooijpolder. Rivierenlandschap met wilde paarden en veel vogels.
• Montferland bij 's-Heerenberg. Heuvelachtig bos, goede horeca onderweg.

Utrecht

• Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug. Van de Amerongse Berg tot de Kaapse Bossen. Veel keuze in lengte en zwaarte.
• Blauwe Kamer bij Rhenen. Uiterwaarden met een pontje en een uitkijktoren. Een van de bekendste NS-wandelingen.
• Amelisweerd bij Utrecht. Oude bomen vlak bij de stad, prima voor een uurtje na de koffie.
• De Vechtstreek bij Loenen en Breukelen. Buitenplaatsen, water en vlakke paden.
• Klompenpaden in Eemland. Polderwandelingen met zicht op de Grebbeberg en de Eem.

Noord-Holland

• Nationaal Park Zuid-Kennemerland. Duinen, bos en zee, met wisent en Schotse hooglanders op afstand.
• Schoorlse Duinen. De hoogste en breedste duinen van Nederland. Zwaar in het mulle zand, dus houd het kort.
• Duinen van Texel. Een dag per gebiedsdeel; de boot maakt het al een uitje.
• Naardermeer. Het oudste natuurgebied van Nederland, deels alleen met gids of per boot.
• Het Gooi en het Spanderswoud. Afwisselend bos en heide, goed bereikbaar met de trein.

Zuid-Holland

• Meijendel bij Wassenaar. Duinvalleien, een theehuis in het midden en rondes in elke lengte.
• Nationaal Park De Biesbosch. Water, grienden en bevers. Combineer met de waterbus vanuit Dordrecht.
• Kinderdijk en de Alblasserwaard. Negentien molens en kaarsvlakke paden langs het water.
• Voornes Duin bij Rockanje. Vogelrijk, met het Breede Water als hoogtepunt.
• Reeuwijkse Plassen en de Goudse Hout. Waterrijk, vlak, en het hele jaar begaanbaar.

Zeeland

• Manteling van Walcheren bij Oostkapelle. Oud duinbos met landgoederen; schaduw op warme dagen.
• Het Zwin en de duinen bij Cadzand. Zilte vlakte en vogels, met uitzicht over de grens.
• Nationaal Park Oosterschelde. Dijken en slikken; ga bij laag water voor het mooiste zicht.
• Verdronken Land van Saeftinghe. Alleen met gids, en dat is niet overdreven — het getij komt sneller dan je denkt.
• De bossen bij Clinge in Zeeuws-Vlaanderen. Rustig grensgebied, vrijwel geen hoogteverschil.

Noord-Brabant

• Nationaal Park Loonse en Drunense Duinen. Stuifzand en bos, de "Brabantse Sahara". Zwaar lopen in het zand, dus reken op een lager tempo.
• Kampina en de Oisterwijkse Vennen. Vennen, heide en bos; ook als NS-wandeling te doen.
• Strabrechtse Heide bij Heeze. Grote heide met schaapskudde en goede, vaste paden.
• Nationaal Park De Groote Peel. Hoogveen met vlonderpaden en veel vogelgeluid.
• Mastbos bij Breda. Oud dennenbos, dicht bij de stad, prima voor een korte ronde.

Limburg

• Het Geuldal tussen Valkenburg en Schin op Geul. Holle wegen en hellingbos. Mooi, maar wel klimmen.
• Savelsbos en het Krijtlandpad bij Maastricht. Kalkgrasland met bijzondere planten en vergezichten.
• Nationaal Park De Meinweg bij Roermond. Terrassenlandschap, stilte en nauwelijks bebouwing.
• Brunssummerheide. Heide en bos met goede paden en een paar flinke hellingen.
• Nationaal Park De Maasduinen. Lange, vlakke routes langs de Maas en door de bossen.

Waar je de routes vindt

• Wandelnet en de NS-wandelingen: routes van station naar station, meestal zeven tot tweeentwintig kilometer. Je hoeft nergens een auto op te halen en kunt onderweg besluiten om eerder in te stappen.
• Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten: honderden uitgezette rondes, inclusief familiepaden en routes die geschikt zijn voor een rolstoel of rollator.
• Klompenpaden: korte rondes over boerenland in vooral Gelderland en Utrecht. Kijk voor vertrek op de site; omleidingen komen hier het vaakst voor.
• De ANWB: ruim tweehonderd gratis routes met duidelijke kaartjes, handig als je liever op papier loopt.

Nog een paar praktische dingen

Kijk altijd even hoe ver het dichtstbijzijnde parkeerterrein of station van de route ligt — bij sommige gebieden loop je al twee kilometer voordat je begint. Neem bij heide- en duingebieden zonnebrand mee, want schaduw is er niet. En check of er onderweg een horecagelegenheid is: een pauzeplek halverwege maakt een route van tien kilometer een stuk aantrekkelijker dan dezelfde tien kilometer zonder.

Loop je liever niet alleen? In bijna elke gemeente vertrekt wekelijks een wandelgroep, vaak met verschillende tempo's. Kijk eens bij de verenigingen en groepen bij jou in de buurt.